W tym wpisie chcielibyśmy Ci przybliżyć rodzaje drewna, z których powstają nasze produkty. Wszystkie artykuły Jagramu wykonujemy wyłącznie z rodzimych materiałów (sosny, świerku i modrzewia) – nie używamy drewna egzotycznego, którego masowe pozyskanie bardzo często prowadzi do deforestacji, a transport negatywnie wpływa na środowisko naturalne.
modrzew
sosna
świerk
Modrzew europejski (Larix decidua)
To drzewo iglaste, które często spotykane jest w Europie. Osiąga do 40 metrów wysokości, ma pień o niedużej średnicy w kolorze brunatnoszarym. Na wiosnę można na nim zauważyć zielone igły, które z czasem zmieniają swoją barwę na zółtobrązowy. Co więcej, modrzew jako jedyne drzewo iglaste w Polsce gubi igły na zimę! Dlaczego? Aby zaoszczędzić składniki odżywcze na zimę, drzewa gubią liście i omawiany modrzew trochę się do nich upodabnia – rośnie wysoko nad poziomem morza – w górach, czyli miejscach ubogich w mikro- i makro elementy. Co więcej, na obszarach górskich dużym wyzwaniem są intensywne opady śniegu, który pod wpływem własnego ciężaru łamie obciążone gałęzie. Modrzewie są jednak świetnie przystosowane to takich warunków – dzięki temu, że nie mają zimą igieł, łatwiej znoszą śnieżyce. Korzyści z tego mechanizmu jest więcej: nawet jeśli korona drzewa ucierpi, igły odrodzą się w kolejnym roku.
W Europie modrzewie najczęściej można spotkać w górach – Alpach i Karpatach, a na świecie na północy Rosji, Kanady, Chin, Japonii czy Stanów Zjednoczonych.
W Jagramem nie pozyskujemy modrzewia z Rosji – surowiec pochodzi tylko z Polski!
Właściwości i zalety modrzewia:
W przypadku braku zabezpieczenia i olejowania pod wpływem czynników atmosferycznych produkt zaczyna pokrywać się szlachetną, szarosrebrzystą patyną. Co ważne – nie wpływa to na właściwości drewna – nie gnije ono, to tylko optyczny proces powierzchowny.
*garbniki – związki organiczne o działaniu przeciwgrzybicznym i przeciwbakteryjnym. Nadają one drewnu gorzki smak, który skutecznie odstrasza inne organizmy. W przypadku uszkodzenia mechanicznego kory, garbniki (wrawz z żywicą) zapobiegają wnikaniu do wnętrza pnia grzybów i bakterii wywołujących gnicie. Co więcej, w miarę upływu lat produkt modrzewiowy nie wiotczeje ani nie próchnieje, lecz... twardnieje. Dzięki ogromnej zawartości naturalnych żywic i garbników, z czasem zachodzi proces przypominający petryfikację. Stare drewno modrzewiowe staje się tak twarde, że wbicie w nie gwoździa po kilkunastu latach graniczy z cudem.
Tak wygląda obelisk modrzewiowy który stał w ogrodzie przez 4 lata
Czy modrzew trzeba impregnować?
Modrzew z natury jest very odpornym i twardym drewnem. W przeciwieństwie do świerku czy sosny, nie wymaga impregnacji ciśnieniowej. Co kilka lat zalecamy jednak konserwację, aby utrwalić jego naturalną barwę, więcej o tym przeczytasz we wpisie: malowanie i olejowanie drewna.
Zdjęcia naszych modrzewiowych produktów:
niezaolejowany produkt modrzewiowy poddany działaniu warunków atmosferycznych
Sosna zwyczajna (Pinus Sylvestris)
Drzewo powszechnie spotykane w Europie Północnej i Środkowej, ale również w Szkocji czy Hiszpanii (tam też często widywana jest sosna pinia) oraz Syberii i Mongolii. Na innych kontynentach występują także inne odmiany rośliny – w Ameryce Północnej rośnie m.in. sosna wejmutka, sosna żółta, a w Kalifornii endemiczna sosna długowieczna (uznawana za najstarsze drzewo na świecie), w Azji sosna Thunberga (Japonia, Korea) czy sosna koreańska. Osiąga do 35 m, jednak w niektórych niekorzystnych warunkach może być szeroko rozgałęzionym niedużym krzewem.
Drewno sosnowe wyróżnia się jasną, miodowo-żółtą kolorystyką oraz mocno zarysowanym rysunkiem słojów. W zależności od tego, w jakich warunkach rosło drzewo i w jakim było wieku, jego odcień może przybierać barwy od delikatnego kremu aż po głęboki brąz. Warto wiedzieć, że jego wewnętrzny rdzeń – czyli twardziel – ma zazwyczaj ciemniejszy kolor i cechuje się wyższą wytrzymałością na uszkodzenia.
Bez odpowiedniej impregnacji sosna nie jest wystarczająco odporna na wilgoć i gnicie. Nie wystarczy w tym przypadku również powierzchowne zabezpieczenie. Z tego względu w Jagramie stosujemy impregnację ciśnieniową – drewno wstawiane jest do odpowiedniej komory, w której tworzy się próżnia usuwająca powietrze z porów drewna. Następnie, komora wypełniana zostaje roztworem impregnatu pod ciśnieniem ok. 8 atmosfer – to siła, która zapewnia głębokie wnikniecie środka. Na samym końcu odessany zostaje roztwór, a drewno poddane jest osuszeniu. Bezpośrednio po impregnacji drewno ma ciemny, zielonkawo-brunatny odcień. Jednak już po 2–3 dniach jego barwa zaczyna się zmieniać – przybiera szarozielony kolor z beżowym tonem. Podczas wysalania się nadmiaru impregnatu, na produkcie mogą pojawić się „zielone kropki”, o których pisaliśmy in jednym z naszych wpisów. Nie jest to powód do obaw, z czasem sole ulegają wypłukaniu, jednak można przyspieszyć ten proces czyszcząc powierzchnię myjką ciśnieniową lub szczotką ryżową.
Właściwości i zalety sosny
Zdjęcia naszych sosnowych produktów:
Donica sosnowa: produkt świeżo po impregnacji
Kratka niemiecka: produkt sosnowy po zejściu wykwitów solnych — kolor miodowy
Sosnowy płot Mjosa po około 2 latach
Świerk
Drzewo lubiące przede wszystkim górskie klimaty, w Europie występuje od Norwegii po Rosję, a również w Alpach czy na Bałkanach. Może osiągnąć nawet do 60 m, a średnica pnia dochodzi do 2 metrów. Nie występuje w klimacie suchym.
Świerk jest wrażliwy na susze, dotyczy to przede wszystkim młodych drzew na wapiennych glebach. Nie lubi także wysokich temperatur – mogę one powodować pęknięcia strzały. Najczęściej rozwija płytki system korzeniowy, przez co podczas silnych wiatrów może dojść do ich przewalenia. Ponadto, jest gatunkiem wrażliwym na ozon, dwutlenek siarki oraz fluorowodór.
Drewno świerka jest bardzo jasne, elastyczne i miękkie. Charakteryzuje się wartościowym surowcem konstrukcyjnym. Łączy odpowiednią wytrzymałość z dużą trwałością, dzięki czemu znajduje szerokie zastosowanie w pracach ciesielskich i wykończeniowych. Jest również bardzo cenione w stolarstwie, gdzie cieszy się dużym zainteresowaniem i popytem. Co więcej, dzięki właściwościom rezonansowym, używane jest do produkcji instrumentów szarpanych, smyczkowych i pudeł rezonansowych do fortepianów. Świerk ma zwykle żółtawą barwę, czasem z delikatnym czerwonawym odcieniem. Warstwy drewna późnego, podobnie jak u innych gatunków iglastych, są ciemniejsze od warstw wczesnych, jednak kontrast między nimi jest mniej wyraźny niż w przypadku sosny pospolitej. Z tego powodu granice między słojami są słabiej widoczne. Cechą charakterystyczną drewna świerkowego jest także częste występowanie pęcherzy żywicznych.
Razem z drewnem jodłowym, świerk ze względu na brak zabarwionej twardzieli (jasny przekrój poprzeczny drewna) zaliczany jest do „drewna białego”.
Właściwości i zalety świerku
Zdjęcia naszych świerkowych produktów:
świeżo zaimpregnowana świerkowa ławka do altany
świerkowa ławka od pergoli trójkątnej Milton po zejściu tzw. "zielonych kropek" powstałych na skutek impregnacji ciśnieniowej
Porównanie cech sosny i świerka:
Sosna ma bardziej wyraziste słoje i cieplejszą barwę.
Oba gatunki mają podobną twardość, ale świerk jest nieco lżejszy, ma więcej sęków, łatwiej pęka.
Sosna lepiej znosi szlifowanie i impregnację.
Zbliżona, ale świerk czasem bywa tańszy ze względu na większe zasoby.
Podsumowujące porównanie właściwości drewna
Aby ułatwić wybór idealnego materiału do Twojego ogrodu, przygotowaliśmy szczegółowe zestawienie najważniejszych cech użytkownych sosny, świerku oraz modrzewia na podstawie wieloletnich doświadczeń produkcyjnych Jagram:
| Cecha | Sosna | Świerk | Modrzew |
|---|---|---|---|
| Wygląd | Ma ciepłą, żółtawą barwę i wyraźniejsze usłojenie. | Jest jaśniejszy, bardziej jednolity i ma delikatniejszy rysunek słojów. | Ma bardziej szlachetny wygląd, często z odcieniem żółtawym, pomarańczowym lub czerwonobrązowym. |
| Masa | Zazwyczaj średnio ciężka. | Lżejszy od sosny i modrzewia, co ułatwia montaż gotowych elementów. | Zwykle cięższy i bardziej zwarty niż sosna oraz świerk. |
| Twardość | Twardsza od świerka, dobrze sprawdza się w produktach ogrodowych. | Nieco bardziej miękki, ale nadal wystarczająco wytrzymały do wielu zastosowań. | Najtwardszy z tej trójki, bardziej odporny na uszkodzenia mechaniczne. |
| Wytrzymałość | Dobra wytrzymałość konstrukcyjna przy odpowiednim przygotowaniu drewna. | Korzystny stosunek wytrzymałości do masy. | Bardzo dobra wytrzymałość, ceniony w elementach narażonych na intensywniejsze użytkowanie. |
| Żywiczność | Dość żywiczna, co podkreśla jej naturalny charakter. | Mniej żywiczny niż sosna, choć mogą pojawiać się pęcherze żywiczne. | Żywiczny, często o bardziej „oleistej” strukturze. |
| Odporność | Dobra po odpowiedniej impregnacji i regularnej konserwacji. | Wymaga starannego zabezpieczenia, szczególnie przy użytkowaniu na zewnątrz. | Naturalnie bardziej odporny na wilgoć i warunki atmosferyczne niż sosna i świerk. |
| Impregnacja | Dobrze przyjmuje impregnaty, oleje, lakiery i farby. | Wymaga dokładnego zabezpieczenia powierzchniowego. | Również warto go zabezpieczać, choć sam w sobie jest bardziej odporny. |
| Obróbka | Łatwa w cięciu, wierceniu, szlifowaniu i montażu. | Bardzo łatwy w obróbce i lekki podczas montażu. | Nieco trudniejszy w obróbce, m.in. przez większą twardość i żywiczność. |
| Estetyka | Naturalna, ciepła i wyrazista. | Jasna, subtelna i uniwersalna. | Bardzej dekoracyjna, elegancka i charakterystyczna. |
| Zastosowanie | Pergole, płotki, donice, kratownice, panele, altany, konstrukcje ogrodowe. | Panele, kratownice, lekkie konstrukcje, elementy dekoracyjne i wykończeniowe. | Tarasy, elewacje, płoty, pergole, donice, elementy bardziej narażone na warunki atmosferyczne. |
| Główna zaleta | Dobry stosunek ceny, wytrzymałości i łatwości impregnacji. | Lekkość, jasny wygląd i łatwa obróbka. | Wysoka trwałość, twardość i naturalna odporność. |
| Uwagi | Wymaga zabezpieczenia przed wilgocią, grzybami i owadami. | Bez impregnacji jest mniej odporny na trudne warunki zewnętrzne. | Może być cięższy, twardszy i bardziej wymagający w obróbce. |
A tak prezentują się modrzew, sosna i świerk po kilku latach
